Việc tiếp nhận tin tức qua chatbot trí tuệ nhân tạo đặt ra một vấn đề lớn đối với báo chí: cụ thể là công chúng có thể ghi nhớ nội dung nhưng không còn nhận diện rõ cơ quan báo chí đã công bố thông tin. Bài viết tập trung làm rõ những biểu hiện của hiện tượng “mất nguồn tin” và ý nghĩa của hiện tượng đối với quá trình tiếp nhận báo chí của nhóm Gen Z được khảo sát. Từ khảo sát 108 người 18-24 tuổi tại Cần Thơ từng dùng AI để tìm hiểu tin tức, nghiên cứu ghi nhận ba nhóm biểu hiện tự thuật: nhớ nội dung hơn tên báo, khó trở lại bài gốc và nhầm lẫn giữa thông tin của báo với phần AI diễn giải. Các phát hiện gợi mở ý nghĩa của khả năng truy nguyên nguồn đối với việc kiểm chứng dữ kiện, nhận biết bối cảnh công bố thông tin và xác định trách nhiệm biên tập.
Lý luận chính trị
Hiện tượng “mất nguồn tin” trong tiếp nhận báo chí qua AI của Gen Z Việt Nam
Phenomenon of “source loss” in Gen Z’s reception of news through AI in Vietnam
Abstract
References
Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 06/4/2023 phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Đỗ Thị Thu Hằng (2023). Trí tuệ nhân tạo và báo chí số. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 29(6), 40-43. https://doi.org/10.66057/llcttt-30452
Đặng Văn Em, Nguyễn Đình Loan Phương, & Nguyễn Thị Hảo (2024). Thực trạng ứng dụng ChatGPT trong việc học tập, nghiên cứu của sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Giáo dục, 24(1), 36-41. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/1212
Lê Đình Hải, & Đỗ Thị Nụ (2025). Đặc điểm hành vi tiêu thụ tin tức trên mạng xã hội của thế hệ Z tại Việt Nam. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 31(6), https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/dac-diem-hanh-vi-tieu-thu-tin-tuc-tren-mang-xa-hoi-cua-the-he-z-tai-viet-nam-p29211.html
Nguyễn Nam Phương, Nguyễn Hoài Thu, Lại Thùy Linh, & Nguyễn Thị Thanh Hiền (2025). Thực trạng sử dụng ChatGPT của sinh viên sư phạm trong tìm kiếm thông tin phục vụ học tập: Nghiên cứu tại Trường Đại học Hùng Vương và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tạp chí Giáo dục, 25(đặc biệt 4), 351-356. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/3759
Nguyễn Thị Trường Giang (chủ biên), Đinh Thị Thu Hằng, & Đinh Thị Xuân Hòa (2025). Trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí - truyền thông. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông.
Vũ Thị Kim Hoa, & Trương Thị Ánh Tuyết (2025). Thái độ tiếp nhận của sinh viên đối với các sản phẩm truyền thông tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo trên nền tảng TikTok. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 31(6), 15. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/thai-do-tiep-nhan-cua-sinh-vien-doi-voi-cac-san-pham-truyen-thong-tao-ra-boi-tri-tue-nhan-tao-tren-nen-tang-tiktok-p29213.html
Vũ Thị Kim Hoa, & Nguyễn Đức Việt (2026). Hành vi tiếp nhận sản phẩm truyền thông tạo sinh bởi AI của công chúng trẻ hiện nay. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 32(1), 15. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/hanh-vi-tiep-nhan-san-pham-truyen-thong-tao-sinh-boi-ai-cua-cong-chung-tre-hien-nay-p29535.html
Phan Văn Kiền (2026). Tác động của trí tuệ nhân tạo đến sự biến đổi của báo chí - truyền thông. Tạp chí Lý luận Chính trị, (575), 117-124. https://vjol.info.vn/tclyluanchinhtri/vi/article/view/141716/
European Broadcasting Union (2025). News Integrity in AI Assistants: An International PSM Study. https://www.ebu.ch/research/open/report/news-integrity-in-ai-assistants
Johnson, M. K., Hashtroudi, S., & Lindsay, D. S. (1993). Source monitoring. Psychological Bulletin, 114(1), 3-28. https://doi.org/10.1037/0033-2909.114.1.3
Risko, E. F., & Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences, 20(9), 676-688. https://doi.org/10.1016/j.tics.2016.07.002
Authors
Lê Anh Thư
Primary contactAffiliationsHọc viên Cao học Báo chí, chuyên ngành Quản lý báo chí truyền thông, K 31.1, Học viện Báo chí và Tuyên truyềnCountryViet NamEmailnxuanphong51@gmail.com



